Singraven: van middeleeuwse hofstede tot bewaard cultureel erfgoed
Afgelopen donderdag reisde we eindelijk af naar Landgoed Singraven. Gelegen aan de Dinkel bij Denekamp, voor het eerst genoemd in 1381.
Wat begon als een boerenhofstede groeide uit tot een landgoed van adellijke families. Hoe textiel de draden van ons verleden en heden worden verweven.
Vele families dragen de naam van de vader. Het land eert de Vader des Vaderlands. Maar waar blijven toch alle de vrouwen en moeders als zelfstandige bestuurders.
Zij dragen het leven en geven afkomst, verhalen en cultuur door. Hun aandeel leeft voort, ook waar en wanneer hun naam uit de wet en geschiedenis steeds vaker uit beeld verdwijnen.
Erfgoed vanuit Moederschap bekeken.
Het lichaam als eerste erfgoed’
Vóórdat ieder levende een naam kreeg, een nationaliteit of een plek in de geschiedenis, werden we gedragen in een vrouwelijk lichaam.
In dit kunstwerk lees je de fijne vertakkingen als bloedbanen, wortels en generaties. Het gezicht geeft dat erfgoed een eigen blik. De haas bovenop staat voor kwetsbaarheid, waakzaamheid en nieuw leven.
De uitspraak over wat vaak verborgen blijft, wordt hier aanleiding om over onze oorsprong te spreken.
Het eerste onderkomen van een mens was geen monument, maar een moeder.
Faro verdrag
Het Verdrag van Faro gaat over de waarde van cultureel erfgoed voor mensen en de samenleving. Het is een verdrag van de Raad van Europa uit 2005.
De kern: mensen moeten erfgoed kunnen beleven, er betekenis aan geven en kunnen meedoen en meebeslissen over wat wordt bewaard en hoe het wordt verteld. Ook de kennis en ervaringen van burgers tellen mee.
Mijn vragen bij de portretten passen helemaal bij die gedachte: wie waren deze vrouwen? Welke eigen namen, levens en bijdragen horen bij hun afbeeldingen? En welke verhalen krijgen weinig aandacht?
Vanuit mijn werk als erfgoedkunstenaar onderzoek ik ze en maak het zichtbaar met fotografie, kunst en tekst. Zo betrek ik mensen bij de geschiedenis en voeg ik zelf perspectief toe.
Faro gaat daarmee ook over de vraag: wie mag het verhaal van ons erfgoed vertellen?
Hoe een bijzondere ontmoeting naar Montancourt Middelburg op 19 juli 2026 door Daan en Sabine van Mierlo en hún geweldige vrijwilligers Marga, Ton, Mieke en Ed de wereld rondom cultureel erfgoed, kunst en de bijbehorende verhalen voor ons als eigenaren van Montancourt Middelburg een compleet nieuwe wereld opende.
We werden afgelopen donderdag rond 11.30 uur met veel enthousiasme ontvangen in hún domein.
We begonnen met een lekker kopje koffie en gebak, waar we na een korte introductie met mijn familie begonnen we enthousiast aan de toer door het bijzondere huis, de tuin, de landwinkel om vervolgens het af te sluiten met een heerlijke lunch bij restaurant De Watermolen.
Soms brengt dus een click binnen het cultuur erfgoed, mensen en geschiedenis op een onverwachte manier bij elkaar.
Ik noem het ; De kracht van Cultureel Erfgoed
Het Huis Singraven bevat prachtige stijlkamers in Lodewijk XV- en Lodewijk XVI-stijl alsmede een uitzonderlijke kunst- en antiekcollectie net zoals ons huis.
De familie Sloet liet het vervallen huis vanaf 1651 herbouwen.
- Gerhard Sloet tot Oldenhof en Singraven (1607–1681): kocht het landgoed rond 1651 van de graven van Bentheim, nadat het in verval was geraakt tijdens de Tachtigjarige Oorlog. Gerhard was lid van de Ridderschap van Overijssel en landrentmeester van Twente. Hij liet het oude huis in 1651 slopen en herbouwen.
- Financiële nood: De tijd van de familie Sloet op Singraven (ca. 1653–1774) werd zwaar geteisterd door geldproblemen. Plundering, afpersing en inkwartiering tijdens de Munsterse Oorlogen (1665–1666 en 1672–1675), samen met dure verbouwingen en hoge proceskosten, ondermijnden het vermogen van de familie.
- Einde van het bezit: Nakomelingen zoals Gerhardt Sloet (1638–1722) en Anton Barthold Sloet tot Singraven (1710–1774) hielden het landgoed nog generatieslang in bezit, maar in 1774 kwam aan de periode van de Sloets op Singraven een eind toen het overging naar de familie De Thouars (door het huwelijk van Anton Bartholds weduwe/erfenis).
- Het huwelijk: Margaretha Johanna de Thouars trouwde met Anton Barthold Sloet (1724–1757), die de havezate Singraven bij Denekamp bezat. Haar familie (Le Vasseur de Congnée de Thouars) was een adellijk hugenotengeslacht dat oorspronkelijk uit Frankrijk naar de Republiek was gevlucht.
- De erfenis en de weduwe: Na het vroege overlijden van Anton Barthold Sloet in 1757 bleef Margaretha Johanna achter als de “weduwe Sloet tot Singraven, geboren markiezin de Thouars”. Zij nam het beheer van de goederen en de beleningen op zich.
- Verkoop van Singraven: De havezate Singraven bleef via deze lijn nog een tijdlang in de familie De Thouars (Le Vasseur de Congnée) totdat het landgoed in 1829 uiteindelijk door de familie werd verkocht aan de Amsterdamse bankierszoon Johannes Theunis Roessingh Udink.
In 1829 kocht Johannes Theunis Roessingh Udink, de echtgenoot van Christina Bernardina Kemper het landgoed. Hij vergrootte het huis en liet de tuinen in Engelse landschapsstijl aanleggen.
De vader van Christina Bernardina Kemper (1804–1844) was Joan Melchior Kemper(1776–1824).
Hij was een zeer bekende Nederlandse politicus, staatsman en hoogleraar in de rechtsgeleerdheid. Hij speelde onder andere een grote rol bij het herstel van de Nederlandse onafhankelijkheid in 1813. Haar moeder was Christina de Vries. Een van haar broers was de bekende rechtsgeleerde en socioloog Jeronimo de Bosch Kemper.
In 1915 kwam Singraven bij de familie Laan. Agatha Laan betrok het landgoed in 1919 samen met haar jongere broer Willem Frederik Jan Laan.
Nadat zij in 1922 vroegtijdig aan tuberculose overleed, bleef Willem Laan tot zijn eigen dood in 1966 als laatste particuliere bewoner op het huis wonen.
In 1956 verkocht hij het aan Stichting Edwina van Heek, met de voorwaarde dat het zoveel mogelijk behouden bleef. Hij bleef er wonen tot zijn dood in 1966.
Stichting Edwina van Heek werd opgericht in 1946 uit de nalatenschap van mevrouw Edwina van Heek – Ewing (1872 -1945).
Zij was de weduwe van Jan Bernard van Heek, die de oudste zoon was van Gerrit Jan van Heek sr. (de oprichter van de enorme textielonderneming Van Heek & Co).
De Stichting heeft tot doel het in standhouden van cultureel erfgoed en waardevolle natuurgebieden in Twente. Die doelstelling wordt hoofdzakelijk gerealiseerd door het beheer van twee grote landgoederen, te weten landgoed Singraven (500 ha) en landgoed Zonnebeek (ten zuiden van Enschede, 150 ha).
Zo bewaart niet alleen Montancourt Middelburg maar ook Landgoed Singraven vandaag de dag, de sporen van eeuwen wonen, verzamelen en zorgen vanuit een bijzondere plek in de Nederlandse Erfgoed Geschiedenis.
De Statenbijbel en de Grondwet — wie geeft het woord gezag?
De Statenbijbel bevat de Statenvertaling, die in 1637 verscheen in opdracht van de Staten-Generaal, na een besluit van de Synode van Dordrecht.
De naam herinnert daarmee aan de betrokkenheid van het landsbestuur bij een religieuze tekst.
Tussen heiligenbeelden, familiewapens en kostbare meubels blijven mijn ogen hangen bij een paar gedragen muiltjes en een handtas. Wie liep hier? Wat droeg zij met zich mee? Wie heeft er in het bed geslapen en of gerust?
In Huis Singraven raak ik geboeid naar de mensen achter de voorwerpen. Naar hun namen, hun dagelijks leven en de verhalen die nog verteld mogen worden.
In de tuin van Singraven wandelen we langs oude bomen, bloemen en beelden die mijn blik telkens even vasthouden. De witte raaf prikkelt mijn verbeelding: ruimte voor wie anders is, voor wat je niet iedere dag tegenkomt.
En dan de landgoedwinkel van Sabine, waar we heerlijk rondkijken en we allemaal iets van de sfeer mee naar huis nemen. Een plek om bij stil te staan, zowel binnen én buiten.
En dan, als afsluiting van deze geweldige, energieke dag op Singraven: eten bij restaurant De Watermolen.
Een heerlijke maaltijd, topbediening en alle tijd om samen na te genieten van wat we hebben gezien en beleefd.
Met een voldaan gevoel naar huis. Sommige dagen geven je zoveel informatie om mee te nemen. ✨
Deze dag op Singraven laat mij persoonlijk voelen hoeveel mensenwerk er achter cultureel erfgoed schuilgaat.
Achter iedere geopende deur, verzorgde tuin of een bed & breakfast overnachting ontmoetingsplaats hangt een bewaard verhaal waar wij als beheerders, rentmeesters, eigenaren en vrijwilligers ons elke dag voor inzetten.
Laten we elkaar ondersteunen op een manier die bij ons past. Ook belangstelling en een oprecht bedankje zoals dit blog doen ertoe.
Zo helpen we samen om deze bijzondere plekken toegankelijk en levend te houden, voor onszelf én voor wie na ons komt.
Liefs Silvia Koning-Lindeboom | Truus van Gogh en familie.
