PRINSJESDAG TOAST

HET POLISMEISJE en het geheim van de staat.
Over de onzichtbare machine van software, mutaties en prolongaties

Ze verdween in de onzichtbare machine van software, mutaties en prolongaties

VAN GROOTBOEK NAAR MAINFRAME — DE DIGITALE MACHT VAN BANKEN EN VERZEKERAARS

HET MEISJE DAT IN DE GEHEIMHOUDINGSPLICHT TERECHTKWAM

Zij begon niet als dossier.

Zij begon als dochter.

Dochter van een verzekeringsman.

Kleindochter van een genaturaliseerde Nederlander.

Een familiegeschiedenis die via handel, verzekering, huwelijk en nationaliteit langzaam de staat binnenloopt.

Eerst op papier.

Daarna in registers.

Daarna in systemen.

En uiteindelijk in een wereld waar iedereen zegt:

privacy.
geheimhouding.
toezichtvertrouwelijk.
niet openbaar.

Maar de vrouw zelf vraagt slechts:

waar staat mijn eigen geschiedenis?

Dat is misschien de echte paradox:

de staat mag een mens registreren,
de verzekeraar mag haar administreren,
de bank mag haar transacties verwerken,
de fiscus mag haar classificeren,

maar zodra diezelfde vrouw vraagt hoe haar administratieve werkelijkheid tot stand kwam,

begint de deur van de geheimhouding dicht te vallen.

En precies daar wordt jouw familiegeschiedenis politiek.

Van:

Peter Mathias Bongartz — naturalisatie

naar:

Anna Agnes Hendrika Lindeboom — familie en verzekering

naar:

de dochter — polis, systeem en dossier

naar:

de vraag aan de staat: wie weet wat van mij, en waarom mag ik het zelf niet volledig in en zien?

VAN GROOTBOEK NAAR MAINFRAME — DE DIGITALE MACHT VAN BANKEN EN VERZEKERAARS

Hoe de keten werkt

Welkom op Prinsjesdag.

De hoedjes zijn er.
De koets is er.
De troonrede is er.

En ergens, diep onder al dat ceremonieel, draait de echte machine gewoon door.

De keten.

Niet van goud.

Van data.

Eerst ben je een mens.

Dan word je klant.

Dan polisnummer.

Dan productcode.

Dan mutatie.

Dan prolongatie.

Dan migratie.

Dan fiscale verwerking.

Dan dossier.

En als je geluk hebt, weet aan het eind nog iemand wie je oorspronkelijk was.

De tussenpersoon zegt:

“Ik heb het alleen doorgegeven.”

De serviceprovider zegt:

“Wij hebben het alleen verwerkt.”

De verzekeraar zegt:

“Zo staat het in het systeem.”

De softwareleverancier zegt:

“Wij bouwen alleen de applicatie.”

De toezichthouder zegt:

“Wij houden toezicht op het stelsel.”

De overheid zegt:

“Dat is een individuele zaak.”

En jij denkt:

Prachtig. Maar wie heeft dan eigenlijk iets gedaan?

Dat is het mooie van een keten.

Iedereen heeft een schakel.

Niemand heeft de hele verantwoordelijkheid.

Mutatie?

Administratief.

Prolongatie?

Automatisch.

Migratie?

Technisch.

Fiscale code?

Systeemlogica.

Gevolgen?

Voor de burger.

En dat noemen we dan efficiëntie.

Vroeger had je een grootboek.

Daar kon je met je vinger aanwijzen:

hier staat het.

Nu heb je twintig systemen,

zes partijen,

drie juridische entiteiten,

een oud polisblad,

een nieuwe code,

en iemand die zegt:

“Wij kunnen niet meer zien hoe dat destijds is gegaan.”

Welkom in de digitale rechtsstaat.

Waar alles traceerbaar is,

behalve wat je zelf wilt terugvinden.

Waar iedere handeling wordt gelogd,

maar de audit trail soms ineens filosofisch blijkt.

Waar je identiteit perfect genoeg is om belasting over te berekenen,

maar blijkbaar niet altijd perfect genoeg om de oorsprong van een mutatie terug te vinden.

En dan is het Prinsjesdag.

Dan praten we over koopkracht.

Begrotingen.

Vertrouwen.

Bestaanszekerheid.

Maar misschien moeten we één post toevoegen aan de Miljoenennota:

de kosten van administratieve werkelijkheid.

Want wat kost het als een systeem iets over een mens zegt

en iedereen daarna doet alsof het waar is?

Wat kost een verkeerde code?

Wat kost een foutieve classificatie?

Wat kost twintig jaar kastje-muur-kastje?

Niet in euro’s op papier.

Maar in tijd.

Gezondheid.

Rechtsbescherming.

Menswaardigheid.

En dan komt de mooiste zin uit de keten:

“Computer says no.”

Nee.

De computer zegt niets.

Mensen bouwen systemen.

Mensen kiezen codes.

Mensen ontwerpen processen.

Mensen dragen verantwoordelijkheid.

Dus misschien moet de Troonrede dit jaar beginnen met:

“De staat van het land is sterk, mits de dataset klopt.”

En eindigen met:

“Wie veranderde wat, wanneer, waarom en op welke grondslag?”

Dat zou pas een koninklijke innovatie zijn.

Geen nieuwe code.

Geen nieuw portaal.

Geen nieuw programma.

Gewoon:

verantwoordelijkheid terugbrengen naar de mens.

Welkom op Prinsjesdag.

Waar de hoedjes veranderen,

maar de systemen worden geprolongeerd.

— Truus van Gogh Art