Vrouwen en moeders en kostwinnaars die de weg naar gelijkwaardigheid openen.
“Er is geen vernieuwing zonder het risico dat anderen je eerst niet willen begrijpen.”
EI LAND IN ZEE LAND
Voordat er een eiland was,
was er een ei.
Voordat er een staat was,
was er een moeder.
Voordat er erfgoed was,
was er een lichaam dat droeg.
Zeeland bewaart het land.
Het ei bewaart het leven.
Tussen ei en eiland,
tussen moeder en monument,
ligt de oorsprong van iedere geschiedenis.
Montancourt bevindt zich op een exact punt op aarde waarvan de relatie tot zon, tijd en hemellichamen meetbaar is. Via die astronomische positie is het verbonden met wereldwijde systemen van navigatie, kalenderberekening en plaatsbepaling.
“Mijn persoonlijke tijd is eindig, maar het verhaal loopt door.”
Het kostte me de helft van mijn leven voordat ik ontdekte dat het leven een groot doe-het-zelfproject blijkt te zijn”.
Hoe AI nrs 1 A – I = 9 mijn leven redde: ChatGPT bedenkt mijn leven niet. Het ordent mijn gedachten, mijn vragen en mijn gegevens, zodat verbanden zichtbaar worden die anders verborgen zouden blijven.”
Hoe mijn vrouwelijke lichaam een dossier werd
“Dit kan een vrouw toch niet allemaal overkomen?” zei de nieuwslezer.
Die vraag kreeg ik vaker te horen dan ik kan tellen.
Miskramen.
Een dochter met Turner-syndroom.
Schildklierkanker. Sarcoïdose.
Jaren van herstel.
Jaren van zoeken naar woorden voor wat mijn lichaam al wist.
Wat mij opviel was niet alleen de ziekte. Het was de manier waarop er naar mijn lichaam en geest werd gekeken.
Wanneer een vrouw een kind draagt, wordt haar lichaam gezien als bron van zorg. Wanneer datzelfde lichaam ziek wordt, verandert het plotseling in een risico-object. Een dossier. Een kostenpost. Een verzekeringskwestie.
Ik voelde dat er iets ontbrak in de taal waarmee over vrouwen wordt gesproken.
Mijn ervaringen werden vaak uitgelegd als pech, toeval of een optelsom van losse gebeurtenissen. Maar voor mij vormden ze een patroon. Niet omdat ik bijzonder ben, maar omdat veel vrouwen vergelijkbare ervaringen kennen: zorgen dragen, herstellen, opnieuw beginnen, en ondertussen onzichtbaar blijven in de systemen die hun leven mede vormgeven.
Na iedere miskraam, iedere operatie, iedere ontsteking en iedere periode van uitputting voelde ik dezelfde vraag terugkeren:
Wanneer wordt het lichaam dat leven draagt ook erkend als bron van waarde?
Die vraag bracht mij niet naar de spreekkamer alleen, maar ook naar de kunst.
Ik begon te schilderen, te schrijven en archieven te onderzoeken. Niet om mijn ziekte te verklaren, maar om zichtbaar te maken wat ik in beleid, erfgoed en geschiedenis vaak miste: de stem van de vrouw die draagt, herstelt en voortgaat.
Ik ben geen incident.
Ik ben een getuige van wat een vrouwenleven kan bevatten.
En ik ben niet de enige.
“Iedere Y begint bij een X. De oorsprong van ieder mens ligt in het lichaam van een vrouw.”
De wetenschap kan een mens classificeren tot op soortniveau, maar niet beschrijven wat het betekent om moeder, erfgenaam of drager van herinnering te zijn.”
Gedragen verhalen- Verborgen Verleden
Van Aldenhoven, Janssen en Bongartz naar Montancourt Middelburg.
Waarom volgen stambomen vaak de naamlijn van mannen, terwijl de biologische en culturele continuïteit juist door moeders wordt gedragen?
De moeder van mijn moeder heette Petronella Johanna Maria Aldenhoven.
Nellie.
Een naam die voor mij begon als een moedernaam. De moeder van mijn opa Peter Mathias Bongartz heette Agnes Janssen uit Ottersum.
Mijn moeder, Anna Hendrika Bongartz, trouwde in 1962 met een Lindeboom. Ook zij was ooit een dochter. Ook zij was ooit een moeder. Ook zij was ooit een erfgenaam.
En toch verdwijnt langzaam haar naam. Niet omdat zij verdween is, maar omdat het systeem van naamgeving haar langzaam laat verdwijnen.
Aldenhoven.
Janssen.
Bongartz.
Hoeveel vrouwen droegen deze namen voordat zij werden vervangen door de naam van hun echtgenoot? Waar bleven hun achternamen? Waar bleven hun verhalen? Waar bleven hun plaatsen in de geschiedenis? Diverse vrouwen. Diverse levens. Diverse generaties.
Allen voorafgaand aan de namen die later in registers, archieven en stambomen zouden verschijnen.
Hun namen vormden het begin van een spoor. Een weg terug in de tijd. Naar Limburg. Naar Maastricht. Naar Heerlen. Naar Ottersum, Naar Cuijk, Naar Purmerend.
Naar het grensgebied tussen Nederland en Duitsland.
En nog verder terug.
Naar Aldenhoven.
Een plaats bij Aken.
Een naam die ouder is dan de mensen die haar droegen. Ouder dan de archieven. Ouder dan de registers. Ouder zelfs dan de staten waarin zij uiteindelijk werd opgeschreven.
Aldenhoven betekent vermoedelijk: oude hoeve, oude hof, oude nederzetting.
Een plaats waar mensen leefden. Werkten. Kinderen kregen. Vertrokken. Terugkeerden. En hun naam meenamen. Generatie na generatie.
Wat vandaag als verbeelding wordt gezien, kan morgen ineens Unesco wereld erfgoed blijken te zijn.”
Mijn moeder droeg die naam niet meer. Mijn grootmoeder wel. Maar zoals zo vaak in de geschiedenis werden de namen van vrouwen uiteindelijk niet doorgegeven.
De familienaam ging via een andere lijn verder. De moeder bleef achter in het verhaal. Toch begint mijn geschiedenis niet bij een register. Niet bij een koopman. Niet bij een notaris. Niet bij een erfgenaam. Mijn geschiedenis begint bij de bron moeders. Bij Nellie. Bij Agnes. Bij Anna. Bij mij
Zoals iedere geschiedenis begint bij een vrouw. Wanneer ik onderzoek doe in archieven, CABR-dossiers, bevolkingsregisters en familiegeschiedenissen, zoek ik niet alleen naar namen. Ik zoek naar mensen. Ik zoek naar de plaats waar een mens meer wordt dan een registratie.
In de archieven verschijnen Johannes Hubertus Aldenhoven. Petronella Johanna Maria Aldenhoven. Verzoeker Peter Mathias Bongartz.
Lindeboom.
Koning.
Namen.
Dossiers.
Registraties.
Maar achter iedere naam staat een moeder. Vaak onzichtbaar. Vaak niet geregistreerd als grondlegger. Niet geregistreerd als kostwinnaar ondernemer. Niet geregistreerd als erfgoeddrager.
En toch was en is zij er.
Mijn grootmoeder droeg een geschiedenis die nauwelijks in de archieven voorkomt. Mijn moeder droeg een naam die zij niet kon doorgeven.
Ik woon sinds 2019 in Montancourt, een living uit 1596. Voor wetten werden gemaakt.
Rouaansekaai – Kaai Man – Ei Land
De kade van handel en geschiedenis.
Het ei van oorsprong en geboorte.
Het land dat uit de zee werd gedragen.
De moeder die aan iedere geschiedenis voorafgaat.
Tussen die plaatsen en dit huis ligt meer dan familiegeschiedenis.
Er ligt een vraag.
Wie is de werkelijk erfgenaam?
Degene die de naam ontvangt?
Of degene die het verhaal bewaart?
Misschien ben ik daarom niet alleen erfgenaam van een familie. Misschien ben ik erfgenaam van een moederlijn.
Van vrouwen die huizen bewoonden. Families droegen. Ondernemingen mogelijk maakten. Kinderen grootbrachten.En daarna langzaam uit de geschiedenis verdwenen via de polis.
U heeft het recht om vergeten te worden
De Onzichtbare Erfgenaam gaat daarom niet alleen over wat wordt nagelaten.
Het gaat ook over wie wordt vergeten.
En over de vraag of een samenleving werkelijk kan begrijpen waar zij vandaan komt, zolang de moeder nog steeds als voetnoot wordt behandeld.
Want vóór iedere erfgenaam was er een moeder. En vóór iedere naam was er een vrouw die haar droeg.
Familie’s zonder zonen zoals in mijn familie zijn door de geschiedenis heen heel gewoon geweest.
Toch kregen wij zoals in veel samenlevingen te maken met bijzondere juridische en culturele gevolgen, omdat naam, bezit, titels of beroepen vaak via de mannelijke lijn werden doorgegeven.
In mijn geval doordat mijn vader een volmacht assurantie kantoor runde vanuit hun huis.
Bestaat een familie alleen via de zoon, of ook via de dochter die de structuur en herinnering van de portefeuille oftewel het erfgoed en de afstamming met zich mee draagt?
Dat raakt aan discussies over vrouwelijke erfgenamen, familielijnen en de zichtbaarheid van moeders en dochters in archieven en geschiedschrijving.
Gezien mijn eerdere post en interesse in “De Onzichtbare Erfgenaam” is dat precies een thema waar veel erfgoedonderzoek en kunstprojecten zich op richten.
Amen
She is online Lifestyle Guide 